richard

Een ode aan de stilstand

‘Stilstand is achteruitgang’, zo las ik in de mail die ik kreeg over dit themanummer. Wie mij een beetje kent, weet dat mijn wenkbrauwen een sprongetje maken bij het lezen van zo’n zin. Want waarom zou stilstand zo slecht zijn?

Als klein jochie was ik keeper bij de plaatselijke voetbalvereniging. Eens per jaar organiseerde mijn club een penalty-toernooi. Nu moet u weten dat ik niet bepaald te boek stond als penalty-killer. Ik was te bang en te talentloos om een hoek in te duiken en bleef vooral in het midden staan. Verbaasd was ik dan ook toen bleek dat ik de meeste strafschoppen had gestopt.

Jaren later ontdekte ik dat mijn strategie om te blijven staan buitengewoon effectief was. Uit een analyse van Israëlische wetenschappers blijkt dat het grootste deel van alle strafschoppen te houden is als de keeper in het midden blijft staan. Een keeper die blind naar een hoek duikt, heeft een kleinere kans op succes.

Soms is ‘afwachten en kijken wat er gebeurt’ dus een betere strategie dan ‘in actie komen’. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor mensen die verdwalen in de wildernis. U kunt in dat geval het beste blijven zitten waar u zit. De kans dat hulpverleners u kunnen vinden is dan het grootst. De meeste mensen gaan echter als een bezetene lukraak rondlopen. Ze verspillen zo kostbare energie waardoor ze eerder doodgaan van uitputting.

Veel adviseurs en managementboeken sporen u aan tot actie. Hierdoor groeit de overtuiging dat actie altijd beter is dan afwachten. En dat is dom. We vegen bij voorbaat een uitstekende strategie van tafel, waardoor we onze kansen op succes verkleinen. Je kunt ook groeien door stil te staan.

Speelgoedfabrikant Lego weet er alles van. Toen het even wat minder ging, dachten ze onmiddellijk dat ‘het roer om moest’ en gingen ze dure licenties kopen om Harry Potter-figuurtjes op de markt te brengen. Die strategie flopte jammerlijk. Inmiddels gaat het weer stukken beter met Lego: ze verkopen gewoon weer steentjes.

Stilstaan is soms een uitstekende strategie. Een storm kan overwaaien. De omstandigheden kunnen weer ten goede keren en die enge concurrent blijkt ondanks zijn enorme marketingcampagne helemaal niet in staat om uw klanten weg te lokken. Wie dan rustig heeft afgewacht, kan zonder kleerscheuren weer verder.

Het advies om altijd in actie te komen kan ook iets kapotmaken wat helemaal niet stuk hoefde. Denk maar aan een ruzie: soms werkt het beter om gewoon even uw mond te houden. De volgende dag blijkt de soep een stuk minder heet. Ook bij de politie weten ze dit: een agent die in een uitgaansgebied direct ingrijpt bij een klein vergrijp, kan er zomaar voor zorgen dat de vlam in de pan slaat. Even afwachten en aankijken laat de situatie soms vanzelf bedaren.

Ik ben een groot voorstander van stilstand. Ik geloof dat mensen helemaal niet groeien door de hele dag maar als een kip zonder kop door te rennen. De eerstvolgende keer dat u weer zo’n adviseur spreekt die u vraagt wat u gaat doen, geef dan eens als antwoord: ‘helemaal niets’. Moet u eens opletten hoe u daar van groeit.

Richard Engelfriet, auteur van De Succesillusie en columnist van het AD